Theo van Gogh doodgeschoten

DI 02 nov 2004 | 10.13
Filmmaker Theo van Gogh is dinsdagochtend in de Linnaeusstraat in Amsterdam om het leven gebracht. Volgens de politie heeft de dader op de regisseur geschoten en is hij ook gestoken. Twee andere personen, onder wie een motoragent, raakten gewond bij de arrestatie van de vermoedelijke dader. Deze persoon is opgepakt. De aanslag is scherp veroordeeld door politici onder wie premier Balkenende. Ook koningin Beatrix reageerde met ontzetting.

De aanslag gebeurde om 08.45 uur voor het stadsdeelkantoor in de Linnaeusstraat. Van Gogh overleed ter plekke aan zijn verwondingen. Volgens een woordvoerster van de politie in Amsterdam is de vermoedelijke dader, een man, opgepakt. Tijdens zijn vlucht is hij in zijn been geschoten. Deze persoon is in het ziekenhuis en wordt later gehoord.

Van Gogh kwam uit het stadsdeelkantoor en werd toen door de man belaagd en neergestoken. De filmmaker wist aanvankelijk aan zijn belager te ontkomen, maar werd vervolgens door dezelfde man neergeschoten. Hij vuurde meerdere malen op Van Gogh, die hierdoor ter plekke aan zijn verwondingen overleed. Een omstander raakte later gewond aan zijn been tijdens het vuurgevecht tussen de politie en de vermoedelijke dader, laat de politie weten.

De vermeende schutter vluchtte het Oosterpark in, waarop de aanrijdende politie het park heeft afgezet. In het park hoorde de politie ook nog schoten. Vervolgens is de verdachte aan de kant van de Mauritskade het park uitgevlucht. Daarbij schoot hij op politieauto's. Hierdoor is een motoragent met een kogelvrij vest aan, gewond geraakt. Hij werd getroffen door een kogel in zijn kogelwerende vest.

Een ooggetuige van de aanslag op Van Gogh, M. de Hoop, zag dat de dader na de aanslag enkele minuten over het slachtoffer gebogen bleef staan. ''Daarna is de schutter het Oosterpark ingerend.'' Getuigen zeggen dat aan het mes waarmee Van Gogh is neergestoken, een pamflet was bevestigd.

De moord leidde tot verbijsterde reacties. Koningin Beatrix liet via de RVD weten ''geschokt en ontzet'', te zijn. Premier Balkenende, die met afschuw reageerde, maande iedereen geen voorbarige conclussies te trekken. ''Ik wil een beroep doen op iedereen om niet direct vergaande conclusies te trekken. De feiten moeten zorgvuldig op een rij gezet worden; laten wij de opsporingsdiensten hun werk laten doen.'' Ook minister Remkes van Binnenlandse Zaken riep mensen op het hoofd koel te houden. De partijen D66, VVD, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie veroordeelden de aanslag scherp.

Collega's en vrienden van Van Gogh zijn verbijsterd. ''Hier zijn geen woorden voor'', aldus producent Van Westelaken. Schrijver Ronald Giphart, die samen met Van Gogh werkte aan een film, zei ''woest en verbijsterd'' te zijn over de gewelddadige dood van de filmmaker. Cabaretier Hans Teeuwen, een vriend van de filmmaker, kon de dood van de regisseur dinsdagochtend niet bevatten. ''Ik kan nog geen reactie geven, sorry. Ik ben er kapot van. Ik weet het allemaal echt even niet.''

Ook de voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid, A. Tonca, reageerde vol afschuw. Van Gogh liet zich geregeld zeer negatief uit over de islam en conservatieve moslims. Zijn laatste wapenfeit waarmee hij zich de woede van moslims op de hals haalde, was de film Submission, die hij met VVD-Kamerlid Hirsi Ali maakte.

In Submission figureren vier mishandelde vrouwen in een doorschijnend gewaad, waarbij de borsten zichtbaar zijn. Op de lichamen zijn vermeend vrouwonvriendelijke koranfragmenten in het Arabisch gekalligrafeerd. Tonca: ''Ik vind zijn opvattingen over de islam afschuwelijk en zeer kwetsend voor de islamitische gemeenschap, maar geen enkel motief rechtvaardigt moord.''

Minister Donner (Justitie) noemde het ''afschuwelijk voor het land'' als zou bijken dat deze film inderdaad de aanleiding voor de moord is. Als deze daad het gevolg is van bepaalde uitspraken van Van Gogh valt er volgens Donner in Nederland ''niet meer behoorlijk samen te leven''.

Kenmerk van Van Gogh waren de gepeperde uitspraken over de islam. Zo zei hij in mei 2004, tijdens een debat over idealisme in een volle Stadsschouwburg in Amsterdam, dat AEL-leider Abou Jahjah "de pooier van de Profeet" was.

Yoeri Albrecht, mede-organisator van de debatten van Happy Chaos, zei toen in een reactie dat maar weer duidelijk is geworden hoe emotioneel het onderwerp religie is: "Zodra meningen tegenover elkaar komen te staan, wordt het bijna onmogelijk een goed gesprek te voeren". Bij zijn vertrek uit de zaal gooide Van Gogh nog wat olie op het vuur: "Jahjah is de grote nagel aan de doodskist van de vrije meningsuiting en die moet bestreden worden. Ik wil kunnen zeggen wat ik vind", aldus Van Gogh.

Volgens RTL Nieuws is Tweede-Kamerlid Hirsi Ali (VVD) ondergedoken.

Bron: IKON / ANP

Zie ook het bericht
Theo van Gogh bewaakt wegens islamfilm