Principiële Jehovah's maakten nazi's razend

DI 31 jan 2006 | 16.41
Een onbekend hoofdstuk in de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog heet de felle vervolging van de Jehovah's Getuigen te zijn. ''Na de Joden waren de getuigen de zwaarst getroffen geloofsgemeenschap'', memoreerde R. van den Heuvel van het Wachttorengenootschap dinsdag bij de opening van een tentoonstelling over hun lot in Nationaal Monument Kamp Vught.

In Duitsland kregen de Jehovah's Getuigen al snel na de machtsovername door de nazi's in 1933 te maken met vervolging. Op grond van hun geloofsovertuiging weigerden ze onder meer lid te worden van de nationaalsocialistische NSDAP, de Hitlergroet te brengen, krijgsdienst te verrichten, te werken in de oorlogsindustrie en een gelofte van gehoorzaamheid aan de staat af te leggen. ''Die principiële houding wordt nog steeds als voorbeeldig ervaren'', aldus Van den Heuvel.

In Nederland kwamen tijdens de bezetting 93 Jehovah's Getuigen in kamp Vught terecht. Van de ongeveer vijfhonderd leden die het Wachttorengenootschap in 1940 telde, hebben de Duitsers er 456 opgepakt en 317 naar vernietigingskampen gedeporteerd. Van die laatste groep zijn er 130 omgekomen.

De expositie Trouw aan hun geloof, die tot en met 23 april te zien is, laat onder meer zien hoe de Jehovah's Getuigen tijdens de bezetting tegen de verdrukking in doorgingen met prediken. ''De innerlijke drang tot verkondiging maakte het extra gevaarlijk'', zei Van den Heuvel. De Getuigen strooiden ook heimelijk pamfletten uit met teksten als 'Jahweh is het heil der vromen, niet Hitler' of plakten die 's nachts aan lantaarnpalen.

Jo Wildschut, een overlevende van Vught en Ravensbrück, sloot zich in 1941 bij de Jehovah's Getuigen aan. Dat die vervolgd werden, was voor haar juist een stimulans. ''Ik was daar eigenlijk wel blij mee. Jezus heeft gezegd dat wie hem navolgt, vervolgd zal worden. Ik wist dus dat ik op de goede weg was'', zei ze bij de opening van de tentoonstelling.

In kamp Vught ging ze, met op haar kleren de paarse driehoek die voor Jehovah's Getuigen was gereserveerd, door met prediken. Met een zuster ging ze in de barakken van bed tot bed om het geloof te verkondigen. ''Ik ben nooit bang geweest. We waren als schapen tussen de wolven, maar vertrouwden volledig op Jehovah.'' Het was volgens haar ook aan Jehovah te danken dat ze op een dag in Vught een bijbel ontving die in een brood was verstopt.

Joop van der Haar, een andere overlevende, sloot zich in het kamp bij de Jehovah's aan. Hij kwam uit een gereformeerd gezin en zat als politieke gevangene in Vught. Bij de Jehovah's Getuigen kon hij terecht met de vragen die gereformeerde predikanten afwimpelden, zei hij dinsdag. Het lukte de broeders zelfs om hem in het kamp in een zinken teil te dopen.

Kamp Vught heeft bij de samenstelling van de expositie nauw samengewerkt met het Wachttorengenootschap, dat de meeste panelen heeft geleverd. De titel is ontleend aan een boek van historica Tineke Piersma uit 2005, dat het lot van de Jehovah's Getuigen in de oorlog beschrijft.

Bron: ANP